Beleidsdoel 1-1 Krachtig openbaar bestuur

Regio Deals
In de zesde tranche van de regiodeals heeft minister Keijzer in november 2025 vier deals uit Zuid-Holland gehonoreerd: Waarden van het Groene Hart; Zuid-Hollandse Groeikernen; Sierteeltregio; en Barendrecht, Ridderkerk en Rotterdam (‘Dutch Fresh Port’). De provincie steunt deze en de overige zes regiodeals actief door deelname aan rijk-regio overleggen en met het organiseren van kennisuitwisseling.

Hieronder staan een aantal activiteiten die we afgelopen jaar hebben ondernomen. Dat deden we vaak samen met gemeenten en waterschappen.  

• Het college van Gedeputeerde Staten heeft in 2025 9 GS- werkbezoeken aan gemeenten, regio's en provincies gedaan om de relatie te bestendigen en over inhoudelijke thema’s met elkaar te spreken. Enkele van deze werkbezoeken vonden plaats in het provinciehuis, de andere op een locatie in de gemeente, regio of provincie.
• Het directieteam sprak in 2025 met veel gemeenten, regio’s, waterschappen en omgevingsdiensten over (gedeelde) uitdagingen. Eind 2025 heeft het 100e directiegesprek plaatsgevonden. De gesprekken zorgen voor meer contact, onderling begrip, kortere lijnen en daarmee een betere samenwerking. In 2025 is ook het secretarissennetwerk Zuid-Holland verder uitgebouwd. Het doel is om elkaar makkelijker en beter te vinden en kennis te delen. Het netwerk organiseerde in 2025 twee bijeenkomsten.  
• In 2025 werd het kennis- en netwerkplatform ‘Zuid-Holland Academie’ verder uitgebouwd. De Zuid-Holland Academie organiseert bijeenkomsten en webinars voor en samen met (vertegenwoordigers van) Zuid-Hollandse bestuurders, volksvertegenwoordigers en ambtenaren. Het doel: van elkaar leren en elkaar ontmoeten.  
• Op 21 november 2025 organiseerde de provincie het jaarlijkse najaarscongres van de Vereniging van Zuid-Hollandse Gemeenten (VZHG) en de provincie Zuid-Holland. Het centrale thema was 'Weerbaar Zuid-Holland'.
• Ook in 2025 stonden decentrale overheden onder grote druk. De provincie heeft aandacht gevraagd bij het Rijk voor de (financiële) situatie van deze overheden. Ook pleitte de provincie voor betere samenwerking tussen de centrale overheid en decentrale overheden. De provincie bracht deze onderwerpen onder de aandacht, onder andere binnen het Interprovinciaal Overleg (IPO). Daarnaast werkte de provincie binnen het IPO mee aan het beleidskader decentraal bestuur van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).
• Samen met gemeenten is gekeken naar hun financiële taken en rollen. We hebben over en weer goede voorbeelden gedeeld van financieel beleid. Ook zijn ambtelijke kennissessies ‘Focus op Financiën’ georganiseerd, bijvoorbeeld over bezuinigingen.  
• De subsidieregeling Interbestuurlijke Samenwerking is herijkt en heet nu de subsidieregeling Bevordering Regionale Bestuurskracht Gemeenten Zuid-Holland 2026.
• Het leerinstrument ‘De Spiegel’ heeft eind 2025 haar eerste pilot-traject in de gemeente Midden-Delfland grotendeels doorlopen. De gemeente stelt in het eerste kwartaal van 2026 als laatste stap een ontwikkelagenda vast waarna wij het proces en het instrument gaan evalueren.

Lobby en Europa
In 2025 startte de nieuwe Europese Commissie met de Competitiveness Compass en de Clean Industrial Deal, die de komende vijf jaar de Europese koers bepalen. De provincie Zuid-Holland heeft haar strategie hierop aangepast, met focus op het versterken van de EU-concurrentiekracht, de duurzame transitie van de industrie en aandacht voor milieu en natuur.

De provincie richtte zich vooral op het versterken van de industrie en de chemische sector, samen met de gemeente Rotterdam. Er is steun gevraagd voor de Rotterdamse haven, gekoppeld aan Europese plannen zoals de Clean Industrial Deal en het Chemicals Action Plan. Gedeputeerde Weverling is actief in het Europees Netwerk van Chemische Regio’s om Europese samenwerking te versterken.

Zuid-Holland werd ook gepromoot als innovatieve regio. Samen met de Economic Board Zuid-Holland levert de provincie input op EU-voorstellen en brengt onderwerpen als digitale innovatie, defensie en ruimtevaart onder de aandacht. Er wordt ook samengewerkt op het gebied van industrie en circulaire economie.

Op milieugebied lag de nadruk op het PFAS-verbod en waterkwaliteit. In juli bracht de staatssecretaris van Noordrijn-Westfalen een werkbezoek over PFAS-lozingen in de Rijn. Ook leverde de provincie input voor de European Water Resilience Strategy.

Voor mobiliteit zet de provincie in op internationale samenwerking. Rotterdam en Den Haag worden knooppunten voor hogesnelheidstreinen, en er wordt samengewerkt met Noordrijn-Westfalen voor grensoverschrijdend vervoer en regionale belangen in Brussel en Berlijn.

EU-subsidies blijven belangrijk: bijna €2,5 miljard kwam de afgelopen vijf jaar naar Zuid-Holland. Voor het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (2028-2034) lobbyde de provincie om zeggenschap over de middelen voor economie en landbouw te behouden, onder andere via het IPO en de CPMR, waar gedeputeerde Van Leeuwen vicevoorzitter en penningmeester is.

Buiten Europa heeft de provincie vanuit haar provinciale rol verschillende internationale delegaties ontvangen op basis van de kaders van de internationale strategie, waaronder twee delegaties uit China. Daarnaast zijn er in 2025 ook contacten geweest met de Chinese provincie Hebei.

Wet open overheid (Woo)
In 2025 heeft de provincie veel complexe en grote verzoeken onder de Wet open overheid (Woo) ontvangen.
Het team is daarom versterkt met een extra medewerker. Ook is er externe capaciteit ingehuurd om de grote hoeveelheid Woo-verzoeken af te handelen. Daarnaast is er nieuwe software gekocht die ons helpt met het afhandelen van de Woo-verzoeken. Dat doet de software bijvoorbeeld door dubbele documenten te verwijderen. Ook helpt de software met het onleesbaar maken van persoonsgegevens in documenten. Ook hebben we het Woo-proces verder verbeterd. We zijn nu beter in staat om meer en ingewikkelde Woo-verzoeken te verwerken

Het Woo-team heeft deelgenomen aan twee projecten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Deze projecten richten zich op het inzichtelijk maken van de kosten en tijd van Woo-verzoeken, en op het realiseren van een uniform en efficiënt Woo-proces. De resultaten van deze projecten worden verwacht in 2026. Activiteiten die we hebben uitgevoerd om informatie actief openbaar te gaan maken, komen aan de orde in de Openbaarheidsparagraaf.

Public Affairs
2025 was een politiek bewogen jaar. Landelijke politieke gebeurtenissen hadden invloed op thema’s waarin de provincie veel samenwerkt met het Rijk, zoals het landelijk gebied, mobiliteit en wonen. Door de (dubbele) val van het kabinet liep samenwerking veelal vertraging op.

Uitvoering van lobbyplannen
Het zwaartepunt van de werkzaamheden van Public Affairs lag in 2025 bij het uitvoeren van verschillende opgestelde lobbyplannen. In de praktijk betekende dit onder andere het voeren van gesprekken met Kamerleden en hun ondersteuning. In 2025 hebben we extra werkzaamheden uitgevoerd met het oog op de Tweede Kamerverkiezingen, zoals het leveren van input voor de verkiezingsprogramma’s en voor de kabinetsformatie. Daarnaast werden ook werkbezoeken georganiseerd, bijvoorbeeld het bezoek van de minister van Infrastructuur en Waterstaat in het kader van de Bodegravenboog.  

Netwerken
Naast het uitvoeren van lobbytrajecten, heeft de provincie meer aandacht besteed aan het uitbreiden en versterken van ons netwerk. In de uitvoering van lobbytrajecten werken we veel samen met andere provincies (al dan niet onder de vlag van het Interprovinciaal Overleg) en met het Economic Board Zuid-Holland. Daarnaast organiseerden we in 2025 ook diverse netwerkevenementen. Vanwege de val van het kabinet en de Tweede Kamerverkiezingen waren dit meer evenementen dan normaal. Voorbeelden hiervan zijn het Zuid-Hollands Verkiezingsdebat in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen (in samenwerking met het Economic Board Zuid-Holland) en een kennismakingsontbijt voor Gedeputeerde Staten met (nieuwe) Zuid-Hollandse Tweede Kamerleden. Door het organiseren van dit soort bijeenkomsten hebben we niet alleen de relatie met Kamerleden versterkt, maar ook die met andere partners.

Strategie- en positiebepaling
Public Affairs heeft in 2025 op een aantal onderwerpen nauw samengewerkt met Gedeputeerde Staten en de ambtelijke organisatie om provinciaal beleid van een lobby-component te voorzien. Voorbeelden hiervan zijn het landelijk gebied (o.a. SANE en natuur), wonen, de toekomst van de Rotterdamse haven en mobiliteit/openbaar vervoer).  

Commissaris van de Koning
De commissaris van de Koning (cdK) heeft eigenstandige taken en bevoegdheden waarover hij verantwoording aflegt aan de regering. De cdK krijgt voor deze rijkstaken ondersteuning en advies van zijn kabinet. Het kabinet levert daarnaast ook een bijdrage aan zaken als de versterking van de kwaliteit en de weerbaarheid van het openbaar bestuur in Zuid-Holland en de interne crisisorganisatie.
De cdK heeft als Rijkorgaan in 2025 viermaal de Provinciale Regietafel Migratie en Integratie bijeengeroepen. Daarnaast heeft hij subsidies beschikbaar gesteld ter ondersteuning van de bestuurlijke werkzaamheden van vijf regionale regietafels binnen de provincie.

Expertisecentrum Participatie
Nieuwe wetgeving omarmd en ontwikkeld
Per januari 2025 is de Wet Versterking Participatie op Decentraal Niveau in werking getreden. Deze wet stimuleert en verplicht overheden om tijdig aandacht te besteden aan participatie in maatschappelijke vraagstukken. De bijbehorende verplichting van het hebben van een Participatieverordening, had Zuid-Holland op 24 december 2024 al gerealiseerd. Daarnaast hebben we nieuw provinciaal participatiebeleid geformuleerd dat tegelijkertijd met de Herziening 2025 van het Omgevingsbeleid ter besluitvorming wordt gebracht.

Organiseren van participatie
Door bijeenkomsten te organiseren kregen inwoners, ondernemers en andere doelgroepen de gelegenheid om mee te praten over provinciaal beleid en maatschappelijke vraagstukken.  

Zo is er een B100 Begrotingsdag georganiseerd waarbij inwoners kennismaakten met de provincie en meedachten over de begroting van de provincie Zuid-Holland. Ook heeft het Open Huis 2025 plaatsgevonden. Tijdens dit Open Huis werden werknemers van medeoverheden en maatschappelijke organisaties en ondernemers geïnformeerd over de aanpassingen in het Omgevingsbeleid (in de Herziening 2025) en mochten zij hun ideeën hierover meegeven. Hier kwamen maar liefst 370 deelnemers op af. Om jongeren te betrekken is een bijeenkomst georganiseerd waarbij ook jongeren kennismaakten met de provincie en hun ideeën konden presenteren aan leden van de Provinciale Staten. Tot slot richtte de participatiebijeenkomst over het onderwerp Toekomstige Ruimtelijke Ontwikkeling  zich op medeoverheden en maatschappelijke organisaties. Tijdens deze bijeenkomst deelden de deelnemers hun ideeën over de voorziene aanpassingen van het toekomstig ruimtelijk beleid. 

Participatieadvies
Naast het organiseren van evenementen is advies gegeven bij verschillende beleidsonderwerpen.

Zo werd er structureel advies gegeven over de aanpak van participatie binnen Omgevingsbeleid (Herziening 2025), kernenergie en stikstof (SANE). Daarnaast werden diverse beleidsonderwerpen geholpen bij het opstellen van  participatieplannen en -verslagen. Een aantal onderwerpen die voorbijkwamen waren het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZHPLG), de tuinbouwvisie, Erfgoed en Cultuur, het programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER) voor de A15, het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) en Openbaar Vervoer. 

In aantocht: Burgerberaad 2026 en jongerenparticipatie
Wij zijn in opdracht van Provinciale Staten begonnen met de organisatie van een Burgerberaad in 2026. Verder hebben we een Aanpak Jongerenparticipatie opgezet dat gereed is voor uitvoering vanaf 2026.

Interprovinciaal overleg (IPO)
Het IPO heeft in 2025 op meerdere dossiers een bijdrage geleverd aan de gezamenlijke provinciale inzet, waaronder stikstof, faunaschade en de verdere uitwerking van de Nota Ruimte. Naar aanleiding van een advies van de commissie Brok is de structuur herzien van de bestuurlijke adviescommissies van het IPO.

80 jaar vrijheid
In 2025 heeft de provincie Zuid-Holland bijgedragen aan de herdenking en viering van 80 jaar Vrijheid, met activiteiten gericht op vrijheid en democratie en met extra aandacht voor jongeren en bereik binnen de provincie. De provincie heeft:

• de betekenis van 80 jaar Vrijheid zichtbaar gemaakt in het provinciehuis via een expositie “Dromen over Vrijheid, de onthulling van de tekst van artikel 1 van de Grondwet en een Vrijheidscollege.
• bijgedragen aan de Nationale Kinderherdenking op 4 mei en de Loop voor Hoop.
• Bevrijdingsmaaltijden ondersteund in samenwerking met bunkermusea langs de Atlantikwall en het Nationaal Comité 4 en 5 mei.
• culturele en educatieve projecten ondersteund, waaronder podcasts, discussies, een documentaire en Vrijheidscolleges in Zuid-Hollandse bibliotheken.
• educatieve programma’s en lessen ondersteund voor basis-, voortgezet en mbo-onderwijs, gericht op vrijheid en democratie.

Samen met diverse overheden en met financiering uit het landelijk innovatiebudget ontwikkelden we het open participatieplatform Pol.is . Dit platform maakt burgerparticipatie toegankelijker, transparanter en effectiever.  Als initiatiefnemer van Digital Democracy The Hague bracht de provincie 500 experts en praktijkprofessionals samen om kennis te verdiepen, bruggen te slaan en nieuwe verbindingen te leggen. We onderzochten hoe digitale democratie de relatie tussen overheden en inwoners participatiever en inclusiever kan maken. Daarnaast waren we partner in het interregionale project BETTI.  Dat project richt zich op beleidsontwikkeling voor betrouwbare en verantwoorde Artifical Intelligence (AI). Ook zijn we deelnemer geworden van het internationale consortium ‘Apply AI: GenAI for the Public Administrations’, dat met steun van de Europese Commissie werkt aan schaalbare en verantwoorde AI-toepassingen voor overheden.

Herzieningen Omgevingsbeleid
Voor de herziening 2024, 2025 en Gnephoek zijn belanghebbenden bij iedere wijziging betrokken via een internetconsultatie. Daarnaast zijn voor herziening 2025 een Omgevingseffectrapportage (OER) en voor herziening Gnephoek een Milieueffectrapportage (MER) opgesteld.

Beleidscyclus, evaluaties en Lange Termijn Agenda (LTA) Omgevingsbeleid
Er zijn meerdere evaluaties van beleidsdoelen begeleid. De evaluatie 6.2 Ruimte en landschap is volledig zelf uitgevoerd. Daarnaast zijn in het OmgevingsLAB zeer geregeld sessies voor collega’s georganiseerd om samenhang van beleid te bevorderen. De Monitor Leefomgeving is geactualiseerd en vastgesteld. De Beleidsmonitor is voor het eerst opgesteld en digitaal raadpleegbaar gemaakt.

Beleidsdata is toegepast om beleid te monitoren en te evalueren. Daarnaast is  data gebruikt voor het ontwikkelen van kaarten voor gebiedsgericht beleid, de beleidsmonitor, leefomgevingstoetsen, omgevingseffectrapportages en milieueffectrapportages.

Digitale applicaties
De aansluiting op het landelijke Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) is verbeterd waardoor publicaties nu grotendeels zijn geautomatiseerd. De applicaties voor de Lange Termijn Agenda Omgevingsbeleid, de Monitor Leefomgeving, de planMER en het platform Omgevingsbeleid zijn verder ontwikkeld op gebruiksgemak en robuustheid.

De provincie werkt samen met andere overheden in het Regionale Informatie Expertise Centra (RIEC) aan het voorkomen en bestrijden van oneigenlijke druk en criminaliteit.  In Zuid-Holland zijn er twee RIECs: één in Den Haag en één in Rotterdam. Daarnaast is de provincie uitvoerder van de Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob). De provincie, gemeenten en omgevingsdiensten delen onderling kennis uit over weerbaarheid en de Wet Bibob. Doelen die we hiermee in 2025 bereikten zijn onder andere een versterking van de kwaliteit van Bibob-onderzoeken van het RIEC Den Haag door structurele juridische Bibob-ondersteuning door de provincie van één dag per week. Ook zijn zowel het RIEC Den-Haag als het RIEC Rotterdam betrokken bij het traject Weerbaarheidsgelden (impulsgelden BZK). Zij werken aan en denken mee met het traject waarmee we op zo effectief en efficiënt mogelijke wijze de weerbaarheid van kleine gemeenten ondersteunen. (zie ook Coördinatie impulsgelden BZK).

Provinciale opgaven  
In 2025 faciliteerde de provincie verschillende kennis- en netwerksessies over ondermijning in de land- en glastuinbouw en op bedrijventerreinen. In deze sessies wisselde de gemeenten en de RIECs kennis met elkaar uit.

Interne weerbaarheid  
In 2025 is er gewerkt aan bewustwording van medewerkers over weerbaarheid, integriteit en Bibob. Deze thema’s zijn inmiddels een vast onderdeel in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers. Verder rondden we 2025 een onderzoek af naar bestuurlijke weerbaarheid en integriteit. Het onderzoek leidde onder andere tot het inrichten van een meldpunt bestuurlijke integriteit en het opstellen van een gedragscode voor Gedeputeerde Staten.  

Coördinatie impulsgelden BZK  
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt zogenaamde impulsgelden beschikbaar aan de provincie voor het versterken van de interne weerbaarheid van (kleine) Zuid-Hollandse gemeenten. De gelden hebben we in 2025 onder andere besteed aan het voortzetten van de samenwerking met het Bureau Integriteit van de gemeente Rotterdam (BIR) dat ook Zuid-Hollandse gemeenten ondersteunt en adviseert op het thema (bestuurlijke) integriteit

Verder hebben we stappen gezet in het opstellen van een plan van aanpak voor de versterking van interne weerbaarheid en integriteit in (kleine) Zuid-Hollandse gemeenten. Het plan van aanpak is opgesteld in samenspraak met het RIEC Den Haag en Rotterdam en gemeenten.

Bibob  
De provincie draagt bij in het tegen gaan van onbewust en bewust faciliteren van criminaliteit bij het verlenen van subsidies of vergunningen. Om dat te bereiken past de provincie onder meer de Wet Bibob toe.   

In 2025 voerde de provincie 40 Bibob-onderzoeken uit. Deze onderzoeken richtten zich op subsidies, met name MIT-subsidies (Mkb-innovatiestimulering Regio en Topsectoren), milieuvergunningen, vastgoedtransacties en aanbestedingen. Verder werkt de provincie samen met de twee RIECs. Eén dag per week ondersteunt de provincie de Bibob-adviseurs van het RIEC Den Haag.   

Met beide RIEC's organiseerden we in 2025 meerdere bijeenkomsten voor gemeenten waarbij elkaar ontmoeten en kennis delen met elkaar centraal staan. Ook verzorgden we in 2025, samen met de RIECs en het Landelijk Bureau Bibob (LBB) een financiële training aan Bibob-medewerkers van gemeenten in Zuid-Holland. Eind 2025 vond een netwerkbijeenkomst plaats, georganiseerd door de RIECs en de provincie voor alle Zuid-Hollandse gemeenten, met verschillende sprekers. Onderwerpen waren onder andere het herkennen van (opmerkelijke) financiële geldstromen en informatie over de wet Bibob bij zorginkoopprocedures.

Zie onder Wat hebben we bereikt.