Paragraaf Grondbeleid

Uitvoering van het grondbeleid in 2025

Algemeen
In 2025 zijn 64 grondtransacties (exclusief uitvoeringsovereenkomsten zelfrealisatie natuur) en 403 beheerovereenkomsten (erfpacht, pacht, huur en bruikleen) afgesloten.

Het betreft de volgende aan- en verkoop/zakelijk recht transacties:

Onderhanden en nieuwe beheerovereenkomsten:

De provincie heeft in 2025 voor ongeveer € 13,7 miljoen aan gronden aangekocht (inclusief opstalrechten en dergelijke). De provincie verkocht voor ongeveer € 2,8 miljoen voor verschillende programma’s en projecten (waarvan ca. € 2,2 miljoen Grond-voor-Grond). De opbrengsten uit erfpacht, pacht en huur bedroegen ongeveer € 1,22 miljoen. Deze opbrengsten komen ten goede van de opgave voor wie de grond verworven is.
In de paragraaf grondbeleid wordt niet ingegaan op vastgoedkosten- en opbrengsten die verband houden met de huisvesting van de provinciale organisatie.

Programma's en projecten
Op bijgaande kaart staan de belangrijkste programma’s en projecten waaraan de provincie op gebied van grondzaken in 2025 een bijdrage leverde, verdeeld naar categorie. Voor de leesbaarheid zijn tal van kleinere projecten weggelaten, zoals fietspaden of aanpassingen van rotondes, kruispunten en wegverbredingen in het kader van groot onderhoud.  

Kaart A: Gebieden waar we grond kopen voor projecten voor (auto)wegen en natuurgebieden 

Verkeer- en vervoerprojecten
De provinciale verwervingsportefeuille voor verkeer en vervoer heeft betrekking op de realisatie van aanleg, onderhoud en aanpassingen van provinciale infrastructuur (wegen, fietspaden en vaarwegen).
Voor de infrastructuur vonden er in 2025 10 aankooptransacties plaats. Hiermee was een bedrag van ongeveer € 2,2 miljoen gemoeid. Deze aankopen zijn begroot en gerealiseerd binnen de verschillende programma’s.

De grootste inzet in 2025 omvatte de volgende projecten: Rijnlandroute, N214/N216, N215, N481 Peilmolenbrug en N207 Zuid.

Bij infrastructuurprojecten wordt over de (financiële) planning, voortgang en verantwoording gerapporteerd via het Programma Zuid-Hollandse Infrastructuur (PZI). De projecten maken onderdeel uit van de ambitie Bereikbaar Zuid-Holland.

De boekwaarde van de gekochte gronden voor infrastructuur worden in het investeringsproject verwerkt en op de balans gezet

Projecten Natuurnetwerk Nederland (NNN)
NN-ZH
In 2020 is het programma voor de restantopgave NNN en Groene Verbindingen van start gegaan (opgave Natuurnetwerk Zuid-Holland NN-ZH). Dit gaat om een opgave van 900 ha verdeeld over 67 projecten. De realisatie hiervan moet uiterlijk in 2027 geborgd zijn. In 2021 is hiervoor een aangepast Handelingskader NNN door PS en GS vastgesteld. Dat biedt meer grondinstrumenten. In 2025 is 20 ha grond gekocht om natuurgebied van te maken. Hierbij zitten onder meer de gronden in het gebied Slikken van Flakkee (15 ha.)

Krimpenerwaard
De grondverwerving voor de realisatie van de NNN in de Krimpenerwaard is grotendeels afgerond. De realisatie vindt plaats door de stuurgroep Krimpenerwaard (gemeente en hoogheemraadschap) in opdracht van de provincie. De provincie begeleidde de grondverwerving en het proces om te komen tot overeenkomsten in het kader van zelfrealisatie.  De provincie levert daarvoor capaciteit aan het programmabureau.

Met de stichting Zuid-Hollands Landschap zijn gronden geruild. Dat levert een beter beheerbare eigendomsverdeling op. In 2025 ging de aandacht voor het grootste deel naar pachtovereenkomsten, voorbereidingen voor benodigde toegangswegen voor uiteindelijke beheerders en het opvolging geven aan gemaakte afspraken met derden binnen de Krimpenerwaard.

Gouwe Wiericke

Voor het NNN-project Gouwe Wiericke lopen in deelprojecten verschillende activiteiten op het gebied van grondzaken. Dit gebeurt in overleg met het programmabureau Veenweiden. In de huidige programmafase betekent dit vooral dat we percelen in ons eigendom bij een goede eindbeheerder willen krijgen.
De volgende resultaten zijn geboekt:

• In het project Ruijgeborg II is gestart met voorbereidingen van de openbare verkoop van verschillende percelen.
• In het project Abessinië en Zuidzijderpolder is 1,2 hectare overgedragen aan Staatsbosbeheer. 
• In het project Bodegraven-Noord is de eindruilovereenkomst met Natuurmonumenten van circa 20 hectare getekend. Het betreft grondruil met Natuurmonumenten in en om Bodegraven-Noord als gevolg van het aanpassen van de grenzen van het NNN-gebied.

Project Mainport Rotterdam/Buijtenland van Rhoon
Het Project Mainport Rotterdam (PMR) heeft tot doel het realiseren van de Tweede Maasvlakte. Ook wil PMR het leefklimaat rond Rotterdam verbeteren door de realisatie van 750 ha groene recreatie- en natuurgebieden. In dat kader is de provincie verantwoordelijk voor het project Buijtenland van Rhoon, als onderdeel van het PMR. PMR is in zijn geheel een opgave van het Rijk. Het project Buijtenland van Rhoon beslaat in totaal een oppervlakte circa 600 ha. Een groot deel van de (agrarische) ondernemers in het plangebied hebben hun bedrijfslocatie en de daarbij behorende gronden inmiddels verkocht aan de provincie. Er is overeenstemming bereikt over de aankoop van ongeveer 413 ha. In 2025 heeft de provincie ongeveer 335 ha ter beschikking gesteld aan de gebiedscoöperatie Buijtenland van Rhoon (GC) voor het realiseren van (de maatregelen uit) het Streefbeeld. Het Streefbeeld beschrijft op welke wijze landbouw, natuur en recreatie samen kunnen gaan. Voor 2026 kan maximaal circa 375 ha aan de GC ter beschikking gesteld worden. In 2024 is de grondverwerving tijdelijk vertraagd doordag het nieuwe bestemmingsplan nog niet onherroepelijk was vastgesteld. Er liepen nog beroepen bij de Raad van State. Naar verwachting wordt het bestemmingsplan in het eerste kwartaal van 2026 onherroepelijk. In 2026 zullen de grondverwerving voor de resterende dossiers dan ook weer weer actief worden opgepakt.

(Concept) Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG), stikstofopgave en de provinciale grondbank ZH-PLG
Provinciale Grondbank ZH-PLG
In 2022 is de startnotitie voor het ZH-PLG door GS vastgesteld en aan PS gestuurd. Daarbij is ook ingestemd met de oprichting van een provinciale grondbank ZH-PLG (PZH-2022-819641626). Het doel van de grondbank is om een strategische grondvoorraad op te bouwen. Die kan worden ingezet in de gebiedsprocessen voor extensivering, ruil of doelrealisatie. Extensivering is het minder intensief gebruiken van de agrarische grond met als doel de stikstofuitstoot te verminderen. De aangekochte gronden worden betaald uit beschikbare ZH-PLG middelen of middelen die direct daaraan verbonden zijn, zoals de Impulsgelden Veenweide.

Er zijn in 2022 en 2023 5 aankopen gedaan voor de provinciale grondbank (zie de tabel hieronder). Na 2023 is er vanuit ZH-PLG geen budget meer beschikbaar. Met het wegvallen van het transitiefonds komt er ook geen budget meer beschikbaar. Strategische aankoopkansen ná 2023 zijn via de strategische aankoopfaciliteit behandeld (zie Strategisch bezit).

Grondaankopen provinciale grondbank ZH-PLG

Overzicht lopende onteigeningsprocedures