Inleiding
'Wat heeft dat gekost' bestaat uit 2 delen:
- Opbouw en verloop lasten
- Raming baten en lasten
‘Wat heeft dat gekost’ is samengevat in 1 tabel. Provinciale Staten hebben budgetrecht op het niveau beleidsdoel. Daarom zijn de toelichtingen ook geschreven op de bijstellingen per beleidsdoel, binnen een ambitie. De aanpassingen op beleidsprestaties zijn daarnaast ter informatie vermeld.
Opbouw en verloop lasten
Opbouw en verloop lasten
Opbouw en verloop lasten
(bedragen x € 1)
Toelichting
Onderstaande grafiek laat zien hoe de lasten van de ambitie zijn opgebouwd.
- Arbeidskosten: dit gaat om de loonkostenformatie zoals opgenomen onder A in de paragraaf Arbeidscapaciteit.
- Kapitaallasten: dit gaat om de kapitaallasten als gevolg van een investering.
- Subsidies en inkomensoverdrachten: dit gaat om de lastneming van subsidies en daarnaast bijdragen aan met name andere overheidsinstellingen.
- Overige lasten: dit gaat om de lasten die niet gerekend worden tot de hiervoor genoemde categorieën.
Overzicht baten en lasten
(bedragen x € 1.000) | Originele Begroting 2025 | Bijstellingen 2025 | Bijgestelde Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil begroot vs realisatie |
|---|---|---|---|---|---|
Lasten | |||||
Beleidsdoel 5-1 Gezonde natuur | |||||
5-1-1 Nieuwe natuur realiseren | 84.757 | -16.155 | 68.602 | 67.602 | 1.000 |
5-1-2 Beschermen en versterken bestaande natuur en soorten | 52.820 | 8.899 | 61.719 | 56.546 | 5.173 |
5-1-3 Natuurinclusieve transitie | 1.428 | -232 | 1.196 | 1.221 | -25 |
5-1-4 Stikstofreductie | 10.410 | -2.071 | 8.339 | 7.436 | 902 |
Totaal beleidsdoel 5-1 | 149.414 | -9.559 | 139.856 | 132.805 | 7.050 |
Beleidsdoel 5-2 Toekomstbestendige landbouw | |||||
5-2-1 Toekomstbestendige en natuurinclusieve landbouw | 26.194 | -442 | 25.752 | 17.173 | 8.579 |
Totaal beleidsdoel 5-2 | 26.194 | -442 | 25.752 | 17.173 | 8.579 |
Beleidsdoel 5-3 Leven met water | |||||
5-3-1 Waterveiligheid en wateroverlast | 3.524 | -513 | 3.011 | 2.871 | 140 |
5-3-2 Waterkwaliteit en waterbeschikbaarhed | 10.467 | -553 | 9.914 | 7.015 | 2.899 |
Totaal beleidsdoel 5-3 | 13.991 | -1.066 | 12.925 | 9.886 | 3.040 |
Totaal Lasten | 189.600 | -11.066 | 178.534 | 159.864 | 18.669 |
Baten | |||||
Beleidsdoel 5-1 Gezonde natuur | |||||
5-1-1 Nieuwe natuur realiseren | -15.680 | -2.528 | -18.208 | -30.951 | 12.743 |
5-1-2 Beschermen en versterken bestaande natuur en soorten | -3.398 | -3.527 | -6.925 | -7.192 | 267 |
Totaal beleidsdoel 5-1 | -19.078 | -6.055 | -25.134 | -38.144 | 13.010 |
Beleidsdoel 5-2 Toekomstbestendige landbouw | |||||
5-2-1 Toekomstbestendige en natuurinclusieve landbouw | -10.341 | -324 | -10.664 | -3.370 | -7.294 |
Totaal beleidsdoel 5-2 | -10.341 | -324 | -10.664 | -3.370 | -7.294 |
Beleidsdoel 5-3 Leven met water | |||||
5-3-2 Waterkwaliteit en waterbeschikbaarhed | -496 | -434 | -930 | -1.071 | 141 |
Totaal beleidsdoel 5-3 | -496 | -434 | -930 | -1.071 | 141 |
Totaal Baten | -29.915 | -6.813 | -36.728 | -42.585 | 5.857 |
Saldo lasten en baten Ambitie 5 | 159.685 | -17.879 | 141.806 | 117.279 | 24.526 |
Toelichting afwijkingen
Toelichting afwijkingen
Toelichting lasten
Beleidsdoel 5-1 Gezonde natuur
ZH-PLG € 5,2 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Het ZH-PLG heeft in 2025 een resultaat gerealiseerd van € 5,2 miljoen (v), dit resultaat is tweeledig. Enerzijds is het beschikbare budget voor inzet op arbeidscapaciteit en onderzoekkosten lager uitgevallen. Anderzijds zijn om diverse redenen verschillende projecten in de uitvoeringsfase vertraagd. De belangrijkste redenen hiervoor betreft juridische aandachtspunten (zoals onderzoek staatssteun, vertraging herwaarderingsregeling Europese commissie) en de uitloop van de voorbereidingsfase (extra overleg gebiedspartners, afwachten onderzoeksresultaten en complexe vergunningsverleningstrajecten). | |
Natuurnetwerk Nederland € 2,1 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
Binnen het programma NNN is een lastenoverschrijding van € 2,3 miljoen. Deze overschrijding is ontstaan door extra lasten als gevolg van werkzaamheden die in 2026 waren begroot maar al in 2025 zijn uitgevoerd (verschuiving van lasten tussen begrotingsjaren). | |
Realisatie Begrensde Natuur - Buijtenland van Rhoon € 5,5 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
De Realisatie van Buijtenland van Rhoon is in 2025 uitgevoerd volgens begroting met uitzondering van een grondaankoop. Er is € 5,5 miljoen meer uitgegeven, omdat een grondaankoop die was gepland in 2026 heeft plaatsgevonden in 2025. Dit heeft als gevolg dat een hogere onttrekking plaats vindt uit de reserve en voorziening Buijtenland van Rhoon. | |
Versterken natuur en landschapswaarden € 2,5 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Het resultaat van in totaal € 2,5 miljoen heeft verschillende oorzaken. Afgelopen jaren zijn diverse natuursubsidies verleend. Voor twee projecten heeft de subsidieontvanger aangegeven dat de activiteiten achter lopen op de oorspronkelijke planning. De lastneming voor deze subsidies is daarop aangepast en verlaagd.Voor Bos en Bomen is een verschuiving gedaan in dekkingsbron. De gemaakte kosten zijn verantwoord bij ZH-PLG en gedekt uit ontvangen rijksmiddelen. Tot slot is er voor ANLb meer besteed dan eerder gepland. | |
Beheer Begrensde Natuur € 6,1 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Het resultaat bestaat uit verschillende financiële mee- en tegenvallers. Voor Natura 2000 is een tekort van € 1,3 miljoen (n). Dit komt doordat er naast het opstellen van Natura 2000 beheerplannen meer beheer- en herstelmaatregelen zijn uitgevoerd dan is begroot. De uitvoeringskosten van de RVO vallen € 0,1 miljoen. (v) lager uit dan begroot, omdat SNL en SKNL niet meer door de RVO worden verwerkt. De kosten voor Programma Natuur vallen voor € 0,7 miljoen. (v) lager uit dan begroot door een looptijdwijziging van verleende subsidies (wijziging kasritme). Het resterende budget zal worden begroot in de VJN van 2026 en wordt gedekt uit de beschikbare Rijksmiddelen. De lasten voor beheer van het Natuurnetwerk Nederland vallen € 5,2 miljoen. (v) lager uit dan begroot. PZH loopt vanwege arbeidskrapte achter met het verlenen van SNL-subsidies waardoor minder lasten zijn gerealiseerd. De lasten zullen in 2026 alsnog worden gerealiseerd ten behoeve van de natuurbeheerders. Daarnaast is het areaal waarvoor in 2025 natuurbeheersubsidie verkregen kan worden lager dan begroot. Dit komt doordat de realisatie van nieuwe natuur en daaraan verbonden de ingroei van nieuwe natuur in de beheersubsidie achter blijft bij de raming. Als laatste is te noemen dat in 2025 een groot deel van de natuurbeheerders een subsidiebeschikking hadden vanuit voorgaande jaren met daarin lagere subsidietarieven dan waar in de begroting rekening mee is gehouden. Bij de kwaliteitsimpuls natuur SKNL geldt dezelfde situatie als bij SNL-natuurbeheer wat betreft het vertraagde proces van de subsidieverlening. De lasten vallen voor € 1,3 miljoen (v) lager uit dan begroot. | |
Beschermen natuur en soorten € 0,8 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
Vanuit het Rijk is € 3,5 miljoen ontvangen t.b.v. gemeentes om Soorten Managementplannen (SMP) op te stellen. De Zuid-Hollandse gemeentes hebben voor € 4,4 miljoen aangevraagd (zie ook baten). Positieve bedrag wordt verklaard door resultaat van € 0,1 miljoen voor exoten bestrijding. | |
Faunabeheer € 0,4 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
De hogere kosten voor faunabeheer worden in 2025 veroorzaakt door grauwe ganzen, knobbelzwanen en smienten, die schade veroorzaken aan gewassen van boeren. Bij de NJN werd de schade ingeschat op € 17,0 miljoen, later is dit bijgesteld naar een schadepost van € 17,6 miljoen. Het tekort wordt gedekt uit provinciale middelen. | |
Nota Ruimte Middelen Veenweide gebieden € 0,4 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Voor de subsidiëring van de realisatie van het Watergebiedsplan in het kader van de gebiedsovereenkomst Veenweide Krimpenerwaard is vanuit de subsidieontvanger een voortgangsrapportage ontvangen. Hieruit blijkt dat de activiteiten achterlopen op de oorspronkelijke planning. De lastneming is hierop aangepast en komt daardoor lager uit in 2025. Het positief resultaat wordt verrekend met een lagere onttrekking uit de reserve (€ 0,4 miljoen). | |
Apparaatslasten € 1,6 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
De verschillen in apparaatslasten zijn op totaalniveau toegelicht in de paragraaf arbeidscapaciteit. Zie Paragraaf Arbeidscapaciteit. | |
Beleidsdoel 5-2 Toekomstbestendige landbouw
Landbouw Beleidsprogramma € 1.0 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
De onderbesteding wordt voor de helft verklaart vanuit het reguliere budget en de andere helft uit het amendement “geen lege handen voor de landbouw”. De start van het uitvoeringsprogramma heeft langer op zich laten wachten, mede door val van kabinet en wisseling van gedeputeerde in GS. Daarnaast hebben diverse subsidietrajecten vertraging opgelopen omdat juridische processen langer hebben geduurd dan vooraf was gedacht. De middelen die beschikbaar zijn gesteld vanuit amendement “geen lege handen voor de landbouw” worden beklemd. Dekking ten gunste van begrotingssaldo. | |
POP3 € 6,4 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Voor POP3 programma heeft in Zuid-Holland een overprogrammering plaatsgevonden met Europese middelen. Dankzij deze overprogrammering zijn er extra Europese middelen voor Zuid-Holland beschikbaar gekomen, onder andere voor de waterschappen. Zo zijn de vrijgevallen middelen uit andere provincies naar Zuid-Holland toegeschoven om de overprogrammering op te vangen en is landelijk onderbesteding van Europese middelen voorkomen. De landelijke Regieorganisatie GLB heeft nu het POP3 is afgerond bevestigd dat de volledige overprogrammering in Zuid-Holland is opgevangen. De garantstelling die we als provincie hebben afgegeven is daarmee niet meer nodig, zie ook baten. | |
Nationaal Strategisch plan (NSP) € 0,8 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
De lasten voor NSP zijn lager uitgevallen omdat voor innovatieprojecten minder subsidies zijn aangevraagd dan van tevoren voorspeld. | |
Groene Cirkels en IBP Zuidwestelijke Delta € 0,4 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Voor de onderdelen Groene Cirkels en het interbestuurlijke programma Zuidwestelijke Delta zijn de kosten lager uitgevallen doordat subsidies lager zijn vastgesteld en proceskosten lager zijn uitgevallen. | |
Beleidsdoel 5-3 Leven met water
Oppervlakte, Grond en Drinkwater € 0,4 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Het voordelig saldo wordt als volgt verklaard. De subsidieverlening voor een onderdeel van het Deltaprogramma heeft een gewijzigde looptijd. Hierdoor is de zijn de lasten € 0,2 miljoen lager. Dit bedrag wordt opnieuw begroot in 2026. Op gebied van beleidsonderzoek zijn de kosten € 0,2 miljoen lager. Dit komt doordat de opdrachten voor de beleidsverkenning van het handelingskader voor drinkwaterinfiltratie later zijn opgestart. | |
Uitvoering Kaderrichtlijn Water KRW €2.7 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Met amendement A820 “Voldoende middelen Europese Kaderrichtlijn Water” is voor de uitvoering van de maatregelen voor verbeteren van de waterkwaliteit een bedrag € 2,3 miljoen beschikbaar gesteld. Nog niet alle subsidies zijn uitgevoerd, de uitvoering loopt door naar komende jaren. Het gaat om een bedrag van € 2,1 miljoen. Het bijbehorende kasritme wordt vastgelegd in de Voorjaarsnota. | |
Water en Bodem Sturend (WBS) €0.2 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Doordat onderzoeken die in het najaar zijn gestart doorlopen naar het volgende jaar zijn de kosten in 2025 lager uitgevallen. | |
Apparaatslasten € 0.2 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
De verschillen in apparaatslasten zijn op totaalniveau toegelicht in de paragraaf arbeidscapaciteit. Zie Paragraaf Arbeidscapaciteit. | |
Toelichting baten
Beleidsdoel 5-1 Gezonde natuur
ZH-PLG € 0,5 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
Het ZH-PLG heeft in 2025 om diverse redenen vertraging opgelopen, wat heeft geleid tot uitgestelde lasten en bijbehorende baten. Zie de toelichting bij de lasten. | |
Versterken natuur en landschapswaarden € 0,6 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Er is op de baten voor Versterken natuur- en landschapswaarden een voordeel gerealiseerd van €0,6 miljoen. Zie de toelichting bij de lasten. | |
Realisatie Begrensde Natuur - Buijtenland van Rhoon € 5,5 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Er is 2025 een grondaankoop gedaan die gepland stond in 2026, dit heeft in samenhang met de lasten tot € 5,6 miljoen aan meer gerealiseerde baten geleid. Zie de toelichting bij de lasten. | |
Natuurnetwerk Nederland € 7,1 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Binnen het programma NNN is een overschrijding van € 7,1 miljoen op de baten. Deze overschrijding is deels ontstaan door conservatief ramen van baten (vanuit het voorzichtigheidsbeginsel). Deze verschuiving van baten betreft inkomsten die samenhangen met de vervroegde verkoop van gronden en gebouwen, en aanvullende werkzaamheden (buiten natuurpact) die mochten worden verantwoord op een door het rijk ontvangen specifieke uitkering. De baten die samenhangen met de verkoop van gronden en gebouwen worden toegevoegd aan de reserve NNN. | |
Beschermen natuur en soorten € 0,9 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Vanuit het Rijk is € 3,5 miljoen ontvangen ten behoeve van gemeenten om Soorten Managementplannen (SMP) op te stellen. De Zuid-Hollandse gemeenten hebben voor €4,4 miljoen subsidies aangevraagd (zie toelichting lasten). Het positief resultaat wordt verrekend met een onttrekking aan de OVP (€ 0,9 miljoen). | |
Beheer Begrensde Natuur € 0,7 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
De kosten voor Programma Natuur vallen voor € 0,7 miljoen (n) lager uit dan begroot door een looptijdwijziging van verleende subsidies (wijziging kasritme), hierdoor vallen ook de samenhangende baten lager uit. Zie toelichting lasten. | |
Diverse kleine verschillen € 0,1 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
De rest van het verschil bestaat uit een aantal overige afwijkingen. | |
Beleidsdoel 5-2 Toekomstbestendige landbouw
POP3 € 6.6 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
Voor POP3 programma heeft in Zuid-Holland een overprogrammering plaatsgevonden met Europese middelen. Dankzij deze overprogrammering zijn er extra Europese middelen voor Zuid-Holland beschikbaar gekomen, onder andere voor de waterschappen. Zo zijn de vrijgevallen middelen uit andere provincies naar Zuid-Holland toegeschoven om de overprogrammering op te vangen en is landelijk onderbesteding van Europese middelen voorkomen. De landelijke Regieorganisatie GLB heeft nu het POP3 is afgerond bevestigd dat de volledige overprogrammering in Zuid-Holland is opgevangen. De garantstelling die we als provincie hebben afgegeven is daarmee niet meer nodig, zie ook lasten. | |
NSP € 0,6 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
De baten voor NSP zijn lager uitgevallen omdat voor projecten voor biodiversiteit en waterkwaliteit € 0,6 miljoen minder is verleend. | |
Diverse kleine verschillen € 0,1 miljoen (n) | Bestaand beleid |
|---|---|
De rest van het verschil bestaat uit een aantal overige afwijkingen. | |
Beleidsdoel 5-3 Leven met water
Diverse kleine verschillen € 0,1 miljoen (v) | Bestaand beleid |
|---|---|
Het verschil bestaat uit een aantal overige afwijkingen. | |
