Ambitie 7 Gezond en veilig Zuid-Holland | Beleidsdoel 7-2 Bevorderen recreatie, duurzame toerisme en sport

Het beleidsdoel Bevorderen recreatie, duurzame toerisme en sport is vastgesteld in het omgevingsbeleid. De uitwerking van dit beleidsdoel vind je via deze link .

Beleidsprestatie 7-2-1 Recreatie, sport en bewegen

De provincie wil dat mensen meer naar buiten gaan om te ontspannen, bewegen of sporten. De provincie zet daarom, samen met partners, in op een goed netwerk van gebieden, voorzieningen en bestemmingen voor sport en recreatie. Ook stimuleert de provincie activiteiten die gericht zijn op een grotere deelname van bewoners aan sport en recreatie, met name van hierin ondervertegenwoordigde groepen.

Wat hebben we bereikt?

De provincie moedigt inwoners aan om naar buiten te gaan en te bewegen. Of dit nu is om te ontspannen of om actief bezig te zijn. We onderhielden onze eigen recreatiegebieden en -routes in Zuid-Holland en ondersteunden het beheer en de ontwikkeling van gebieden van andere eigenaren. Zo zorgden we ervoor dat gebieden goed begaanbaar zijn en blijven aansluiten bij de behoeften van recreanten. Het groen is op een aantrekkelijke manier beter te bereiken, juist ook vanuit de stad. We verbeterden de aansluiting tussen de verschillende groenblauwe netwerken. Dit zijn groene en waterrijke gebieden of gebiedjes die met elkaar zijn verbonden door recreatieve routes en zorgen voor een aantrekkelijke overgang van stedelijk- naar landelijk gebied. Recreatiegebieden, wandel-, fiets- en ruiterpaden, voorzieningen zoals (picknick)banken en sanitair worden steeds meer en steeds vaker gebruikt. Om die druk te verlagen, stelden we extra subsidiegeld beschikbaar om de kwaliteit van voorzieningen in recreatiegebieden te verbeteren en aan te passen aan de wensen van deze tijd.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Algemeen

Beheer en ontwikkeling recreatiegebieden

De provincie ondersteunde de recreatiegebieden via begrotingssubsidies en de subsidieregeling Beheer recreatiegebieden. De subsidieregeling zoals deze vanaf 2026 voor alle gebieden zal gelden, is op sommige punten aangepast. Het provinciaal normkostensysteem zorgt ervoor dat alle gebieden op dezelfde manier subsidie ontvangen. Eind 2025 is het nieuwe deel van de subsidieregeling opengesteld voor de periode 2026-2029. Hiermee is de overstap naar de nieuwe regeling gerealiseerd voor alle aanvragers.
Het strand is het grootste recreatiegebied van Zuid-Holland. In 2025 ondertekende de provincie de verlenging van het Kustpact. Hierin staan afspraken over het behoud van de ruimtelijke kwaliteit zodat de kust een plek is en blijft waar het prettig is om te zijn. Ook beschrijft het Kustpact plannen om samen te werken aan de toeristische en recreatieve ontwikkeling van het kustgebied. In 2025 heeft de provincie meegedaan met een opruimactie van de stranden in Zuid-Holland: Beach clean up tour. En de provincie heeft in 2025 opdracht gegeven om een campagne te ontwikkelen om de hoeveelheid sigarettenpeuken op het strand te verminderen. Deze campagne start in 2026
Met het project Kwaliteitsimpuls deelgebieden Vlietland werkt de provincie aan het verder uitvoeren van het ontwikkelperspectief Vlietland. Tijdens een bewonersavond begin 2025 heeft de provincie ideeën opgehaald voor het eerste ontwerp. Vervolgens is gestart met de voorbereiding zodat in 2026 de eerste projecten kunnen worden gerealiseerd.
Eind 2025 zijn aantrekkelijke planten gepland als onderdeel van de geluid- en zichtwerende maatregelen langs de rijksweg A4 bij Vlietland. Voor de andere onderdelen heeft de provincie vergunningen aangevraagd voor het plaatsen van een geluidscherm. De provincie heeft ook de bedrijven gekozen die de geluidschermen plaatsen. De uitvoering van de geluid- en zichtwerende maatregelen is daarmee in volle gang.
Het Bentwoud bestond 25 jaar in 2025. Samen met betrokkenen organiseerde de provincie de Dag van het Bentwoud. Veel mensen kwamen die dag genieten van al het moois dat het Bentwoud te bieden heeft. Er was veel belangstelling voor de dag, ook vanuit de media.
Voor de doorontwikkeling van het Bentwoud zijn verschillende ontwerpen gemaakt. Bijvoorbeeld voor een nieuw padenplan, vitaal en extra bos en de waterhuishouding. Deze plannen heeft de provincie gedeeld met Gebruikersplatform Bentwoud en de leden om advies gevraagd. Ook is er een nieuwe samenwerkingsovereenkomst Bentwoud 2026-2029 geschreven, die in 2026 is vastgesteld.
Vanuit het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) en het Bos- en bomenbeleid heeft het Bentwoud subsidie ontvangen voor het planten van extra bomen.

Bevorderen groenparticipatie

De provincie heeft voor de periode 2025-2026 begrotingssubsidies gegeven aan het programma Mens & Natuur van IVN Natuureducatie en het programma de Groene Motor van het Zuid-Hollands Landschap (ZHL). Bij de Voorjaarsnota is ook nog extra geld beschikbaar gekomen voor het project De Groene Motor. Hierdoor kan ZHL verder met het programma ‘Zelfdoen’ voor de uitleen van gereedschap aan vrijwilligers.
In 2025 heeft Gezond Natuurwandelen geld gekregen via een begrotingssubsidie die loopt tot en met 2026. Dit geld is voor het uitbreiden en begeleiden van de wandelgroepen.
Eind 2025 kon bij de provincie ook subsidie worden aangevraagd voor het Groen doet Goed Programma 2026.

Ontwikkelen recreatief netwerk en beheer routestructuren

De provincie heeft het afgelopen jaar op verschillende manieren gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteit van netwerken voor wandelen, fietsen, paardrijden en varen. Hiermee wil de provincie meer mogelijkheden bieden om te lopen, te fietsen, te paardrijden en te varen in en buiten de recreatiegebieden.

Met de subsidieregeling Kwaliteitsimpuls recreatie heeft de provincie bijgedragen aan het inrichten van aantrekkelijke verblijfplaatsen in en buiten de stad. Met deze subsidieregeling:
- zijn speelplekken ingericht op groene locaties in de stad, zoals bij kinderboerderijen;
- zijn paden aangelegd die woonwijken verbinden met plekken om te ontspannen en recreëren;
- zijn recreatieve voorzieningen gerealiseerd die de beleving in natuurgebieden versterken
- en zijn projecten uitgevoerd ten bate van schone, veilige en duurzame waterrecreatie.
Op verzoek van de routebeheerders heeft de provincie gekeken of route-eigenaren samen één organisatie kunnen vormen en of dit betaalbaar is. Het onderzoek laat zien dat dit kan. Er is budget beschikbaar gesteld voor het vervolg. Hieraan moet nog nadere invulling worden gegeven. Het is aan de routebeheerders en -eigenaren hiermee verder te gaan.
De provincie heeft meebetaald aan landelijke organisaties voor fietsen en wandelen.
De provincie heeft de waterrecreatietafels opgezet waarin betrokkenen overleggen over de water- en oeverrecreatie.
De provincie heeft geld gegeven om boerenlandpaden toegankelijk te maken voor wandelaars en voor benodigdheden op deze paden. Andere organisaties maakten langdurige afspraken met boeren om wandelaars toe te laten op hun terrein.
De provincie heeft meebetaald aan het aanleggen van nieuwe ruiterpaden en voor het ontwikkelen van knooppuntennetwerken in een paar gebieden. Voor het beheer van ruiterpaden organiseerde de provincie een bijeenkomst met verschillende terreinbeheerders om kennis te delen over het onderhoud van ruiterpaden.
De provincie ondersteunt vier kleine veerboten voor voetgangers en fietsers bij hun bedrijfsvoering.
De provincie ondersteunt een proef met ‘Groene haltes’. Dit zijn bus-, tram-, trein- en metrohaltes die herkenbaar zijn als startpunt voor een wandeling in het groen. Deze Groene haltes moeten mensen stimuleren om met het openbaar vervoer te reizen als zij een fijne wandeling willen maken in een groengebied.
De provincie ondersteunde in 2025 Waterrecreatie Nederland met de begeleidende werkzaamheden die nodig zijn om de Basisvisie Recreatietoervaart Nederland (BRTN) te laten bestaan.
Ook heeft de provincie in 2025 meegeholpen met een programma voor veiligheid op het water: Varen doe je Samen.

Stimuleren sport en bewegen

In 2025 steunde de provincie projecten die mensen aanmoedigen om meer te bewegen en te sporten in en rond hun woonomgeving. Hierbij was extra aandacht voor wijken in Zuid-Holland waar de veiligheid en leefbaarheid minder goed zijn.
Via Team Sportservice Zuid-Holland ondersteunde de provincie ook veel kleine ideeën die zorgen voor meer sport- en beweegmogelijkheden in de openbare ruimte. De provincie leverde ook een bijdrage aan verschillende activiteiten die gehouden werden tijdens grote sportevenementen. Deze activiteiten zijn bedoeld om meer mensen te laten bewegen, vooral mensen die minder dan gemiddeld bewegen.

Via het Fonds Gehandicaptensport heeft de provincie geholpen om sport- en beweegactiviteiten mogelijk te maken voor mensen met een beperking. Ook heeft de provincie geholpen bij het verbeteren van de samenwerking rond aangepast sporten in Zuid-Holland en geld gegeven om aangepast sporten te verbeteren. De samenwerking met het Jeugdfonds Sport en Cultuur gaat zo goed, dat de provincie in 2025 het Jeugdfonds geld heeft gegeven. Dit geld is bedoeld voor projecten die ervoor zorgen dat het fonds bekender wordt bij de mensen waar het Jeugdfonds voor is.

Ook in 2025 is weer veel gebruik gemaakt van de mogelijkheid om bij de provincie subsidie aan te vragen voor het beweegvriendelijker maken van de directe leefomgeving. Ongeveer 28 projecten hebben subsidie ontvangen voor o.a. de aanleg van speelpleinen, beweegtuinen en skatebanen of pumptracks.

De provincie heeft ook in 2025 weer een Beste Beweeginitiatief gekozen. Deze verkiezing kiest welk lokaal initiatief het beste mensen in beweging heeft gebracht in en rond hun woonomgeving. Dat werd "Vechten met de meiden" uit Vlaardingen.

De provincie heeft een nieuw initiatief gesteund: Sporthelden op School. Met geld van de provincie is Sporthelden op School gegroeid en zichtbaar geworden in meerdere Zuid-Hollandse gemeenten.

Samen met de Beweegalliantie en Team Sportservice Zuid-Holland heeft de provincie de Beweegbrigade opgezet. Door experts te koppelen aan beweeginitiatieven in kwetsbare wijken, kunnen plaatselijke ideeën verder uitgroeien. Door de samenwerking met de Beweegalliantie te versterken heeft de provincie een groter netwerk en meer kennis. Samen met de Beweegalliantie organiseerde de provincie ook een symposium en bijeenkomsten om professionals te helpen bij het bedenken van ideeën om bewegen dicht bij huis te stimuleren.

Beleidsprestatie 7-2-2 Toerisme en recreatie in balans

Toerisme en recreatie zijn van belang voor ontspanning en brede welvaart, o.a. door bij te dragen aan de regionale economie en de instandhouding/ verbreding van het lokale voorzieningenniveau. Grote aantallen bezoekers die zich concentreren op één plek of in/ nabij kwetsbare gebieden kunnen echter ook negatieve effecten hebben. Wanneer de draagkracht van een gebied wordt overschreden, kan dit leiden tot een verminderde bezoekerservaring, schade en verstoring van de natuur, milieu- belasting en problemen rondom mobiliteit. De provincie wil dat toerisme en recreatie in balans zijn met de omgeving met het streven dat toerisme en recreatie per saldo een positieve bijdrage leveren aan de inwoners van Zuid-Holland.

De provincie ondersteunt de ontwikkeling van welvarende, evenwichtige en duurzame toeristische bestemmingen met toeristisch-recreatief aanbod dat aansluit op de draagkracht en identiteit van het gebied. Verblijfsrecreatie biedt een belangrijke basis voor de ontwikkeling van toerisme en is daarmee onderdeel van de balansopgave. Het bestaande buitenstedelijke aanbod wil de provincie behouden voor recreatief gebruik. Daarnaast is er buitenstedelijk beperkte ruimte voor nieuwe ontwikkeling van recreatiewoningen. De ruimte die er is zal duurzaam benut moeten worden met het oog op wonen, werken, natuur, water en het behoud van agrarische functies. Nieuw verblijfsrecreatief aanbod moet o.a. passend zijn bij de toeristische vraag, de omgevingskwaliteit en de visie van de provincie en de regio. Permanente bewoning van recreatiewoningen en het toevoegen van tweede woningen beschouwt de provincie daarom als onwenselijke ontwikkelingen en worden dan ook uitgesloten.

Wat hebben we bereikt?

De provincie ondersteunde en stimuleerde de ontwikkeling van welvarende, evenwichtige en duurzame toeristische bestemmingen met toeristisch-recreatief aanbod dat aansluit op de draagkracht en identiteit van het gebied. We droegen bij aan recreatie en toerisme in balans door middel van kennisontwikkeling en kennisdeling, via de subsidieregeling Toerisme in balans, en met een paar gerichte opdrachten. We stelden extra subsidiegeld beschikbaar voor projecten die drukke plekken sterker maken en duurzaam toerisme bevorderen.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Algemeen

Bevorderen duurzame toeristische bestemmingen

De provincie Zuid-Holland stimuleerde met subsidies duurzame en goed bereikbare voorzieningen voor inwoners en bezoekers. Het opnieuw inrichten van de Nieuwe Kerk in Delft is een mooi voorbeeld van een project waar jaarlijks 250.000 bezoekers voordeel van hebben. De regeling Toerisme in balans droeg zo bij aan een prettige bezoekerservaring, spreiding van bezoekers en toegankelijk en duurzaam toerisme voor iedereen.
In september 2025 kwam de provincie samen met Kennis Zuid-Holland met het rapport Bestemming in Balans. De provincie ontwikkelde met hulp van verschillende kennisinstellingen een manier om de balans van een bestemming te beoordelen op basis van drie aspecten: economie, maatschappij en omgeving. Door cijfers uit te leggen en gezamenlijk te verklaren, ontstaat een beter begrip van de effecten van toerisme en recreatie. Vervolgens kunnen betere keuzes worden gemaakt in beleid.
Gemeenten in Zuid-Holland, andere provincies en kennispartners waren enthousiast en wilden graag aan de slag met deze meetmethode. De provincie ondersteunt anderen nu met het uitvoeren van inwonersonderzoek en een dashboard Bestemming in Balans.
De provincie heeft ook het netwerk rond regeneratief toerisme versterkt. Regeneratief toerisme is toerisme dat niet alleen rekening houdt met de omgeving, maar deze ook actief verbetert. Bezoekers dragen bij aan het behoud en herstel van natuur, landschap en cultuur, en ondersteunen de lokale gemeenschap. Om kennisdeling en samenwerking mogelijk te maken heeft de provincie in 2025 een kennissessie georganiseerd in Delfshaven (Rotterdam).
In het Groene Hart werd gewerkt aan de gezamenlijke Actieagenda 2035. Hierin staan een gezamenlijke visie en duidelijke regels voor de ontwikkeling van recreatie en toerisme. Om de samenwerking te stimuleren, gaf de provincie Stichting Groene Hart de opdracht om alvast een aantal projecten te starten. Een van deze projecten gaat over de ontwikkeling van agrotoerisme: recreatie op het boerenland.
In de Alblasserwaard kreeg de Kansenkaart voor deze regio een vervolg. Er kwam een concreet actieplan en het netwerk van ondernemers, toeristische organisaties en gemeenten werd versterkt. De uitvoering van acties ligt nu bij de gemeente. Ook zijn in 2025 twee subsidies verleend voor verbeterde bezoekersmanagement rond Kinderdijk.
De provincie zette de samenwerking in Nationaal Park Hollandse Duinen voort en bracht het recreatieve netwerk in kaart om beter in te kunnen spelen op ontwikkelingen. Met behulp van deze ‘praatkaart’ worden thema’s als natuur, erfgoed, bereikbaarheid en leefomgeving verbonden. De provincie bereidde vervolgstappen voor om bezoekersstromen gerichter te sturen, met recreatieve routes als basis. Ook werkte de provincie mee aan de ontwikkeling van het buitengebied van Dordrecht en de Biesbosch.
In 2025 volgden negen ondernemers de training Natuurinclusief Ondernemen. De deelnemende bedrijven kregen na afloop een startpakket waarmee zij meteen aan de slag konden. Zij plaatsten vogelhuisjes en uilenkasten, zaaiden bloemenmengsels, pasten het maaibeleid aan en vervingen exotische beplanting met planten die van nature in Nederland voorkomen. Op basis van de training is een informatiebrief met geleerde lessen en praktische tips gemaakt. Deze komt begin 2026 beschikbaar via de website van de provincie Zuid-Holland.
De provincie werkte binnen het Vrijetijdsnetwerk samen om bestaande vakantieparken vitaal te houden. Vanuit IPO en VNG is een gezamenlijke lobby gevoerd tegen de instructieregel permanente bewoning recreatiewoningen, omdat dit de recreatieve functie onder druk zet en het woningtekort niet oplost.
Nieuwe initiatieven voor verblijfsrecreatie werden getoetst aan verschillende criteria om zo alleen ruimte te bieden aan plannen die een ze duidelijke meerwaarde hebben voor de omgeving.